أبو علي سينا

پيشگفتار 13

رگشناسى يا رساله در نبض ( فارسى )

است ، برترى اين علم بدان جهت است كه يقينى است و تقليد را در آن - همچون ساير علوم - راه نيست و برترى معلوم آن از اين روى است كه معلوم آن حق تعالى و صفات فرشتگان مقرّب و بندگان مرسل و قضا و قدر و كتب و لوح و قلم اوست در حالى كه معلوم در ساير علوم اعراض و كميّات و كيفيّات و استحالات و مانند آن است « 1 » و در جائى ديگر مىگويد كه اين علم آزاد است و نيازمند و متعلّق به غير خود نيست و ساير علوم به منزلهء بندگان و خادمان اين علم‌اند زيرا موضوعات علوم ديگر در اين علم به اثبات مىرسد و همه دانشمندان از آن جهت كه دانشمنداند خانواده و خادم علم الهىاند زيرا كه در اخذ مبادى علوم و كسب ارزاق معنوى خود به دو نيازمند هستند . « 2 » حاج ملا هادى سبزوارى دربارهء آن مىگويد : « سيّما العلم الالهى الّذي له الرئاسة الكبرى على جميع العلوم و مثله كمثل القمر البازغ فى النّجوم » « 3 » اهميت علم الالهى يا الهيّات و استوارى و اتقان اين قسمت از كتاب شفاى ابن سينا موجب شد كه اين كتاب مورد توجّه دانشمندان قرار گيرد و شروح و حواشى و تعليقات فراوانى بر آن نوشته شود كه از ميان مهمترين آنها مىتوان از آثار زير نام برد : 1 - ابن رشد كتابى به نام فى الفحص عن مسائل وقعت فى العلم الالهى فى كتاب الشّفاء لابن سينا نوشته است . 2 - علامه حلّى كتابى به نام كشف الخفاء فى شرح الشفاء تأليف كرده است . 3 - غياث الدين منصور دشتكى شيرازى كتابى بنام مغلقات الهيّات الشفاء به رشته تحرير درآورده است . 4 - سيّد احمد علوى عاملى ، شاگرد و داماد مير داماد ، كتابى تحت عنوان مفتاح الشفاء و العروة الوثقى فى شرح الهيات كتاب الشفاء نگاشته است . 5 - صدر الدين شيرازى چنان كه ياد شد تعليقاتى بر الهيّات شفا دارد كه همراه با

--> ( 1 ) تعليقه بر الهيّات شفا ، ص 4 . ( 2 ) پيشين ، ص 5 . ( 3 ) شرح غرر الفرائد يا شرح منظومهء حكمت ، ص 36 .